Go to main content
Centraal Museum Utrecht, to home

Open again on Tuesday at 11am

Tickets
Centraal Museum Utrecht, to home

Open again on Tuesday at 11am

Tickets
Collection overviewObject
Object

Portretten van twaalf leden van de Utrechtse Jeruzalembroederschap

Currently on display in Collectie Centraal
Jan van Scorelca 1525
Portretten van twaalf leden van de Utrechtse Jeruzalembroederschap
Maker
Jan van Scorel
Title
Portretten van twaalf leden van de Utrechtse Jeruzalembroederschap
Dating
ca 1525
Object type
schilderij
Object number
2379
Collection
beeldende kunst, schilderkunst tot 1850, stadsgeschiedenis

Questions or comments about this object?

Send an email toinfo@centraalmuseum.nl

Jan van Scorel

Jan van Scorel is een van de meest invloedrijke schilders van zijn tijd. Na een pelgrimstocht naar Jeruzalem vestigt hij zich in 1522 in Rome. Daar benoemt de Utrechtse paus Adrianus VI hem tot conservator van de Vaticaanse kunstcollecties waarmee hij de beroemde Italiaanse kunstenaar Rafaël (1482-1520) opvolgt. In 1524 keert Jan van Scorel terug naar Utrecht waar hij de belangrijkste vertegenwoordiger wordt van de Italiaanse renaissance in de Noordelijke Nederlanden.​

View full profile
Materials
paneel
Technique
olieverf op paneel
Dimensions
  • hoogte 48 cm
  • breedte 275.8 cm
  • hoogte (met lijst) 61.7 cm
  • breedte (met lijst) 288.1 cm
Acquisition
overdracht (1838)
Associated periods
Bisschoppelijk Utrecht 695-1528
Associated subjects
Utrecht, Palmitentempel (herkomst), overige kerken (Utrecht) (religie)
Keyword
portret, zelfportret, groepsportret, Jeruzalembroederschap
Inscriptions and marks
niet gesigneerd, niet gedateerd:, opschriften recto (onder de portretten van links naar rechts): genaemt [...] op die Jorda[e]n // doen men screef MCCCCC en negenthin // god wil ons in alle node bewaren // En geven namaels syn glori te sie Nu verthien hondert tweeens[eu]entich iaer // Ian vander borch Ierusalem versocht // tiaer Vyfthie hondert en negen daer naer // wort hi int gesicht des Vredes gebrocht Mine nae[m] es henric van de Ven // ic was te ierusalem als broeder va[n] prise // doeme[n] screef M CCCCC en // vyfentwintich met wairheits bewise. henric Nobel geritz[oon] was ten heiligen lande // int iaer ons heren dusent vierhondert // en achtentn[e.]ent[..]h god hoedhem voir scande // ende voir den brande daert ewelick dondert Cornelis lambertz[oon] bin ic wilt lesen // ic was te ierusale[m] en op die iordan // duysent iaer na goods geboort gepresen // vierhondert en [de] achtennege[n]tich dair an Ic was te ierusalem in myn ionge dage // na goods geboort duysent vierhondert // en drien sestich iare sonder vragen // herman krom het ic u niet verwo[n]dert heer Ia va huchte[n]broec Rider gepresen Va[n] edelen afcoest in Cleef gebore[n] // was te ierusale[m] so ghi moecht lesen dair wert hi geciert mit gulde[n] spore[n] // tmocht M CCCCC.XXIIII wese[n] die iare na goods geboert vercoren. heer Ian van Scorel wt hollant scildere // vicarius tsint ians was ten heiligen graue // M CCCCC ende XX stildere // screefme god geef hem der glorien haue. heer Ariaen sael wilt dit a[en]mercke Canonic toemo[n]ster sach thei // lich lant // met Crol voirs[chreven] god wil hair stercken // en glorie veuen door syn hant M CCCCC XXII heer Iacob Crol Canonic tsinte Marie.was te ierusale[m] god ter ere[n] // M CCCCC te dien tijen Ende XXIIII was tiaer ons heren heer Ian va gorcom es my[n] naem vicarius ten doem als een broedere // ic was te ierusalem tsi god bequae dair chryst[us] wou lide os behoede[n] // met heer dirck taets nee[m]t desen raem so sidi den tijt os reise[n]s vroedere heer dirck taets bin ic geheten Canonic [...] en moster hier op let // Te ierusalem heb ic te stede gemete[n] dair god verloste van de wedt // MCCCCC XXIII wilt wete[n] screefme[n] int iaer ons heere net
Notes
  • Dit paneel maakt onderdeel uit van in totaal vier portretreeksen. De reeksen zijn geschilderd in opdracht van de Utrechtse Jeruzalembroederschap, waarschijnlijk voor de Jeruzalemkapel in de Nieuwe Weerd te Utrecht. In 1544 kregen de Jeruzalembroeders officieel de beschikking over de Palmitentempel op het Janskerkhof te Utrecht. Het is onbekend of de broederschap ook al voor 1544 in de kapel zetelde. Als dat zo is, zijn de portretreeksen mogelijk direct na de voltooiing in de Palmietentempel terechtgekomen. inv. nr. 2379, 2378 en 2377 zijn slecht bewaard gebleven. Bij drie restaurties, achtereenvolgens door Isaac Willarts in 1667, Christiaan Kramm in 1837 en A. Hauser te Berlijn in 1899-1902, zijn niet alleen de opschriften, maar ook de verschillende koppen, waaronder die van Jan van Scorel, geheel overschilderd. Inv.nr. 2377 was in tweeën gesplitst en werd door A. Hauser weer tot één geheel teruggebracht. Afgezien van de splitsing is dit paneel van de drie nog het beste bewaard gebleven. Zie Kramm 1857-1864, dl. 5 (1861), p. 1489 en dl. 6 (z.j.), p. 1865, het restauratieverslag van A. Hauser en de foto's in de documentatie van het Centraal Museum. De laatste restauratie vond plaats in 1955 en werd vericht door J.C. Traas te Leidschendam. De twaalf afgebeelde pelgrims ondernamen tussen 1463 en 1525 de reis naar Jeruzalem. Maatschappelijk gezien behoorden de pelgrims tot de middenklassen en de hogere lagen van de bevolking. De palmtak, ook wel Jeruzalemveer of Palm van Jericho genoemd, hadden zij als bewijs van het voltooien van hun reis meegenomen uit Jeruzalem. Jan van Scorel had zelf in 1520 de reis naar het Heilige Land ondernomen. Hij is de vijfde geestelijke van rechts op dit paneel. In 1615 dwong de Utrechtse vroedschap de Jeruzalembroederschap zich op te heffen. De portretreeksen (inv.nrs. 2377-2379) kwamen toen onder het beheer van de stad. Zie verder Helmus 1999, p.68-73.
Durable URL
https://hdl.handle.net/21.12130/collect.007E0E1B-D2C4-42D9-BF5F-8B9A5AD2B374
Rights
Public domain
Documentation
Liste des objets exposés : suplément au catalogue et au livre mémorial Paus Adrianus VI 1459-1959, [avant-propos J. Coppens], Publicatons Universitaire (Leuven, 1959), 42 p.
Het culturele netwerk van Jan van Scorel : schilder, kanunnik, ondernemer en kosmopoliet, Gaila Jehoel, Verloren (Hilversum, 2020), 499 p.
Beeldenstorm : 5 : close-ups van beeldende kunst, Henk van Os. onder red. van Thijs Tromp en Ineke Mesdag, Amsterdam University Press (Amsterdam, 2001), 191 p.
Beschrijvinge der steden ende plaetsen gheleghen op den wegh van Venetien, nae den H. Lande, ende Jerusalem, beschreven door Claes van Dufen. aus den Quellen mitgeteilt und bearbeitet von Ludwig Conrady, Feller & Gecks (Wiesbaden, 1882), p. 182 - 222 op 21 bl.
De Catalogus der schilderijen [1952], Centraal Museum (Utrecht, 1952), LVIII + 512 p.
Catalogus der schilderijen in het Museum Kunstliefde, A.D. de Vries en A. Bredius ; m.m.v. S. Muller, J.L. Beijers (Utrecht, 1885), XX , 123 p. op 80 p.
Catalogus tentoonstelling van Noord-Nederlandsche schilder- en beeldhouwkunstkunst voor 1575, [inl. W. Vogelzang. cat. o.l.v. W. Vogelzang. bewerkt door C.H. de Jonge], L.E. Bosch (Utrecht, 1913), 2 dl. (134, 66 p.)
Catalogus van het Historisch Museum der stad [1928, cat. nrs. 1403-2891], W.C. Schuylenburg, Centraal Museum (Utrecht, 1928)
Catalogus van schilderijen der Utrechtsche School, Centraal Museum (Utrecht, 1941), 72 p., 30 p. pl
Centraal Museum Utrecht : catalogus der schilderijen [1933], inl. W.C. Schuylenburg. [tekst] C.H. de Jonge, [Centraal Museum] ([Utrecht], 1933), LIX, 333 p., p.pl.
De Utrechtse Parade 1495-1995 : van Van Scorel tot Rietveld en Koch, red. Renger de Bruin, Jos de Meyere, Suzanne de Sitter. teksten Hanneke Adriaans, Marja Bosma, Renger de Bruin, Roman Koot, Jos de Meyere, Ida van Zijl, Centraal Museum (Utrecht, 1994), 311 p.
Du concept à l'image : Art Pays-Bas XXe siècle, commissariat Suzanne Pagé et Béatrice Parent, Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris (Parijs, 1994), 153 p.
Early Netherlandish Painting XII : Jan van Scorel and Pieter Coeck van Aelst, Max J. Friedländer. comments and notes by H. Pauwels and G. Lemmens. assisted by Monique Gierts and Anne-Marie Hess. trans. by Heinz Norden, A.W. Sijthoff (Leyden, 1975) La Connaissance (Brussels), 166 p., 217 p. pl.
'Die Entdeckung der Kunst' : Niederländische Kunst des 15. und 16. Jahrhunderts in Frankfurt, Ausstellung und Katalog Jochen Sander. Jochen Sander, Verlag Philipp von Zabern (Mainz, 1995) Städelsches Kunstinstitut (Frankfurt am Main, 1995) Städtische Galerie, Frankfurt (1995), 210 p.
Exhibition of Dutch art, (1929)
Hollandse schilders in de Gouden Eeuw, B. Haak, Meulenhoff/Landshoff (Amsterdam, 1984), 536 p.
In detail : new studies of northern renaissance art in honor of Walter S. Gibson, ed. by Laurinda S. Dixon, Brepols Publishers ([Turnhout], 1998), X, 206 p.
Jan van Scorel, [voorrede M. Elisabeth Houtzager. inl. G.J. Hoogewerf], Centraal Museum (Utrecht, 1955), 107 p., [114] p. pl.
Jan van Scorel 1495-1562 : schilder voor prinsen en prelaten, J.A.L. de Meyere, Centraal Museum (Utrecht, 1981), 57 p.
Kunstwerk van de maand oktober 1971, Centraal Museum (Utrecht, 1971)
Leven na de dood : gedenken in de late Middeleeuwen, Truus van Bueren. met bijdr. van W.C.M. Wüstefeld, Museum Catharijneconvent (Utrecht, 1999) Brepols Publishers (Turnhout, 1999), 280 p.
Nederlandsche Schilderkunst in Beeld, J. Engelman, Van Holkema & Warendorf (Amsterdam, 1940), 280 p., [12] bl. kleurenpl.
Niederländische Gemälde im Städel 1400-1550, Jochen Sander. unter Mitarb. von Stephan Knobloch bei der Gemäldetechnologischen Dokumentation und mit einem Beitrag von Peter Klein zu den Ergebnissen der dendrochronologischen Untersuchungen, Philipp von Zabern (Mainz am Rhein, 1993) Städelsches Kunstinstitut (Frankfurt am Main), 497 p.
De Noord-Nederlandsche Schilderkunst, deel 4, G.J. Hoogewerff, (Den Haag, 1941-1942)
Herdenkingstentoonstelling Paus Adrianus VI : gedenkboek, catalogus : Utrecht, Centraal Museum, 28 september-15 november; Leuven, Stadhuis, 23 november-20 december 1959, [verantwoording M.E. Houtzager, J. Coppens], Centraal Museum (Utrecht, 1959) Stadhuis Leuven (Leuven), 287 p., [64] p. pl.
Röntgenonderzoek van de oude schilderijen in het Centraal Museum te Utrecht, M.E. Houtzager ... [et. al.], Centraal Museum (Utrecht, 1967), 299 p.
Een schilderij centraal : De Jeruzalemvaarders van Jan van Scorel, [ten geleide Adeline M. Janssens ; voorwoord door E. de Jongh], Centraal Museum (Utrecht, 1979), 26 p.
De schilderijen van Jan van Scorel in het Museum Kunstliefde te Utrecht, beschreven en toegel. door S. Muller Fz., J.L. Beijers (Utrecht, 1880), 42 p. op 24 bl.
Schilderkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 591-902], Liesbeth M. Helmus, Centraal Museum (Utrecht, 1999)
Utrecht's kunst in opkomst en bloei 650-1650, [voorw. C.H. de Jonge, D.P.R.A. Bouvy], Centraal Museum (Utrecht, 1948), 112 p., 16 p. pl.
Van aalmoes tot AOW : zes eeuwen ouderenzorg in een Nederlandse stad, Renger de Bruin, Mieke Heurneman, Frank van der Veeke, Centraal Museum (Utrecht, 1996), 176 p.
Van Geertgen tot Frans Hals, De Nederlandse Schilderkunst, deel I, H. Gerson, (Amsterdam, 1950)
Verzameling van oud beeldwerk en andere oudheden, schilderijen en tekeningen, meestal tot de stad Utrecht betrekking hebbende, behoorende tot het Archief derzelve stad [1838], [s.n.] (Utrecht, [c.1838]), 20 p.
Verzameling van oud beeldwerk en andere oudheden, schilderijen en tekeningen, meestal tot de stad Utrecht betrekking hebbende, behoorende tot het Archief derzelve stad [1846], [s.n.] (Utrecht, [c.1846]), 28 p.
Verzameling van oud beeldwerk en andere oudheden, teekeningen en schilderijen, meestal tot de Stad Utrecht betrekking hebbende, behoorende tot het Archief derzelve stad [c.1847], [s.n.] (Utrecht, [c.1847]), 31 p.
Zeven Eeuwen Alkmaar 1254-1954
Jan van Scorel, Gemeente Schoorl ([Schoorl, 1986]), 32 p.
Haarlemse Jeruzalemvaarders, Wim Cerutti, Spaar en Hout (Haarlem, 2010), 137 p.
Catalogue of Paintings 1363-1600 : Centraal Museum Utrecht, project dir. and final ed. Liesbeth M. Helmus ; co-ed. Molly Faries and Liesbeth M. Helmus ; authors Molly Faries, Liesbeth M. Helmus and Dorien Tamis ; with contr. by J.R.J. van Asperen de Boer, Felice Geurdes and Peter Klein, Centraal Museum (Utrecht, 2011), 452 p.
De nakomelingen van de Utrechtse kunstschilder Jan van Scorel, door Marten Jan Bok ; op basis van een typoschrift van W.A. Wijberg, (Utrechtse parentelen vóór 1650), pp. 10-56, 237-242
Middeleeuwse beelden uit Utrecht 1430-1530, red. Micha Leeflang en Kees van Schooten ; met bijdr. van Truus van Bueren ... [et al.], Museum Catharijneconvent (Utrecht, 2012) Ludion (Antwerpen), (Catharijnebrief : mededelingen van de Vereniging van Vrienden van het Museum Het Catharijneconvent te Utrecht, Aflevering: 3, 2012), 368 p.
Catalogus der schilderijen in het Museum Kunstliefde, A.D. de Vries en A. Bredius ; m.m.v. S. Muller, J.L. Beijers (Utrecht, 1885), XX , 123 p.
Renaissanceportretten uit de Lage Landen, red. Till-Holger Borchert en Koenraad Jonckheere, BOZAR (Brussel, 2015) Paleis voor Schone Kunsten, Brussel Uitgeverij Hannibal, 206 p.
Utrechts verleden in vogelvlucht, Renger de Bruin, René de Kam, Kaj van Vliet, Matrijs (Utrecht, 2017), 152 p.
Utrecht : tale of the city, Renger de Bruin, René de Kam, Kaj van Vliet, Matrijs (Utrecht, 2022), 152 p.
artikel over Jan van Scorel (G.J. Hoogewerff, 1915), G.J. Hoogewerff, (Onze Eeuw, 1915)
De Utrechtse Jeruzalembroederschap, J.W.C. van Campen, (Jaarboekje van Oud-Utrecht, Aflevering: 1935), p. 52-89
Jan van Scorel en de Utrechtsche Kunst, W. Vogelsang, (Jaarboekje van Oud-Utrecht, Aflevering: 1942), p. 110-125
Regenten en regentessen, overlieden en chirurgijns, B. Haak, (Antiek : tijdschrift voor liefhebbers en kenners van oude kunst en kunstnijverheid, Aflevering: 2; VII, 1972-08/09)
Schenkers van glasramen aan de abdij Leeuwenhorst bij Noordwijk(erhout) in de zestiende eeuw, Geertruida de Moor, (Jaarboek Centraal Bureau voor Genealogie, Aflevering: 45, 1991)
Schilders en Beeldhouwers in Oud-Utrecht, P. Swillens, (Jaarboekje van Oud-Utrecht, 1925)
Stedelijk archief der stad Utrecht, door H.M.A.J. van Asch van Wyck, (Kronijk van het Historisch Gezelschap te Utrecht, Aflevering: 4, 1848), pp. 172-179