Ga direct naar hoofdinhoud
De rijke man en de arme Lazarus

De rijke man en de arme Lazarus

De rijke man en de arme Lazarus behoort tot de grote historiestukken die Ter Brugghen in zijn laatste Utrechtse jaren schilderde. De periode kenmerkt zich door sterke licht-donker contrasten, grote, massieve en driedimensionale vormen en sombere, ongebroken kleuren. Om de compositie meer ruimte te geven in het beeldvlak is op een later moment aan de bovenzijde een strook toegevoegd van zo'n dertig centimeter.Lazarus leed aan lepra, een ziekte die in de middeleeuwen en lang daarna werd gezien als straf van God. Iemand met lepra werd daarom, maar ook uit angst voor besmetting, vaak verbannen naar ver buiten de stad.

Titel
De rijke man en de arme Lazarus
Datering
1625
Objectsoort
schilderij
Objectnummer
11241

Hendrick ter Brugghen

Hendrick ter Brugghen is in 1607, na zijn opleiding bij Abraham Bloemaert (1566-1651), de eerste Utrechtse caravaggist die naar Rome reist. Hij schildert voornamelijk grote, religieuze historiestukken en uitbundige halffiguren. Zijn vroegste schilderij dateert uit 1616, twee jaar na zijn terugkeer uit Rome. Datzelfde jaar schrijft hij zich in bij het Sint-Lucasgilde in Utrecht. Hoewel zijn werk sterk geïnspireerd is op dat van de Italiaanse Caravaggio (1566-1651), is zijn stijl zeer eigenzinnig en herkenbaar.​

Bekijk volledige profiel
Materiaal
doek
Techniek
olieverf op doek
Afmetingen
  • hoogte cm
  • breedte 207.5 cm
  • hoogte (met lijst) 160 cm
  • breedte (met lijst) 227 cm
  • diepte (met lijst) 8 cm
Verwerving
aankoop (1953)
Geassocieerde onderwerpen
Trefwoord
historie, N.T., gelijkenis, rijke man en arme Lazarus
Opschriften en markeringen
signatuur en datering l.o. (met verf): HTBrugghen fecit i625 [HTB aaneen]
Opmerkingen
  • Aan de bovenzijde van het doek is over de gehele breedte een strook van ca. 30 cm aangezet. Een tweede versie, doek, ca. 136.7 x 207.5 cm, door H. ter Brugghen en werkplaats, bevindt zich in Bordeaux, Eglise Saint-Ferdinand. Zie Curie en Maisonnave 1997. Een kopie, paneel, 127 x 157 cm, werd aangeboden op de Veiling Fraenzl, Wenen 08-04-1919, cat. nr. 6, met afb. (als Joachim Beuckelaer). Zie Nicolson 1958, cat. nr. A 70, p. 101. Eigendom van G. Otlet in Alicante (1921) blijkt uit het opschrift op de achterzijde van een foto van het schilderij in Kassel, Schloss Wilhelmshöhe. Hier wordt een briefwisseling d.d. 12-08-1921, 21-08-1921 en 29-08-1921 vermeld tussen Otlet en de directeur van Schloss Wilhelmshöhe. Schriftelijke mededeling van G.J.M. Weber aan M.J. Bok d.d.05-11-1993.
Rechten
Publiek domein
Documentatie
Caravaggio und die Niederländer, Arthur von Schneider, Verlag des Kunstgeschichtlichen Seminars (Marburg an der Lahn, 1933), 144, 50 p.
Dirck van Baburen (c.1595-1624) : a Dutch painter in Utrecht and Rome, Leonard Joseph Slatkes, Haentjens Dekker & Gumbert (Utrecht, [1962]), 103 p.
Hendrick Terbrugghen, by Benedict Nicolson. B. Nicolson, Lund Humphries (London, 1958), 138 p., [112] p.pl.
Hendrick Terbrugghen in America, [introd. Wolfgang Stechow]. [cat. Leonard J. Slatkes], [s.n.] ([S.l.], 1965), 44 p.
Joachim Wtewael and Dutch Mannerism, Anne W. Lowenthal, Davaco Publishers (Doornspijk, 1986), 280 p., [184] p.pl.
Meer und Land im Licht des 17. Jahrhunderts, Band 3, Kurt J. Müllenmeister, Carl Schünemann Verlag (Bremen, 1981)
Nieuw licht op de Gouden Eeuw : Hendrick ter Brugghen en tijdgenoten, concept en cat. Albert Blankert en Leonard J. Slatkes ; met bijdr. van Marten Jan Bok ... [et al.], Centraal Museum (Utrecht, 1986) Herzog Anton Ulrich-Museum (Braunschweig), 372 p.
La pintura Holandesa del siglo de oro : la escuela de Utrecht, preparacion, textos y catalogo Jos de Meyere. y Juan J. Luna, Banco Bilbao Vizcaya (Bilbao, 1992) Centraal Museum (Utrecht), 261 p.
Schilderkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 1-290], Liesbeth M. Helmus, Centraal Museum (Utrecht, 1999)
Caravaggio e L'Europa : il movimento caravaggesco internazionale da Caravaggio a Mattia Preti, coord. ed. Franco Ambriosio, Skira editore (Ginevra, 2005) (Milano), 519 p.
Utrechtse schilderkunst in de Gouden Eeuw : honderd schilderijen uit de collectie van het Centraal Museum te Utrecht, Jos de Meyere, Matrijs (Utrecht, 2006), 463 p.
The paintings of Hendrick ter Brugghen 1588-1629 : catalogue raisonné, Leonard J. Slatkes and Wayne Franits, Benjamins (Amsterdam, 2007) (Philadelphia), 471 p.
Ruggengraat van de stad : de betekenis van gilden in Utrecht, 1528-1818, Nico Slokker, Aksant (Amsterdam, 2010), 331 p.
Het grote Gouden Eeuw boek : De Hollandse schilderkunst, Jeroen Giltaij, WBOOKS (Zwolle, 2013), 384 p.
Utrecht, Caravaggio en Europa, Bernd Ebert en Liesbeth M. Helmus, Bayerische Staatsgemäldesammlungen (München, 2018) Hirmer Verlag GmbH (München, 2018), 304 p.
Utrecht, Caravaggio und Europa, Bernd Ebert en Liesbeth M. Helmus, Bayerische Staatsgemäldesammlungen (München, 2018) Hirmer Verlag GmbH (München, 2018), 304 p.
Ter Brugghen - Terbruggen ; genealogieën, Marcel van den Driest, Vincula Affinia (Vlissingen, 2023), p. 259
artikel (titel onbekend) in Berliner Museen 1927, Heft 5, (Berliner Museen : Berichte aus den Preußischen Kunstsammlungen, Aflevering: 5; XLVIII, 1927)
De aanbidding der koningen en ander vroeg werk van Hendrick ter Brugghen, P.J.J. van Thiel, (The Rijksmuseum Bulletin, Aflevering: 19, 1971)
Gelijkenissen verbeeld. De rijke man en de arme Lazarus (III), Ad. J. Koekkoek, (Reformanda, Aflevering: 28; 1995, 1995-07-19), p. 345-346
Hendrick Terbrugghen and Plein Air, C.H. Collins Baker, (The Burlington Magazine, Aflevering: 50, 1927-04)
Opmerkingen over het werk van Hendrick Terbrugghen, M. Elisabeth Houtzager, (Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek (NKJ), Aflevering: 6, 1955), p. 143 - 150
Rubens' Bezoek aan Utrecht, P.T.A. Swillens, (Jaarboekje van Oud-Utrecht, 1945-1946), p. 105-125
Ter Brugghen e la parte nostra, R. Longhi, (Vita artistica, Aflevering: 2, 1927)