Kozakken

In oktober 1813 versloegen de geallieerde troepen, waarin de Russen de grootste legermacht vormden, Napoleon in de Volkerenslag bij Leipzig. Op 28 november trokken de Franse bezetters zich terug uit Utrecht. Pruisische en Russische soldaten, beter bekend als de ‘Kozakken’, werden als bevrijders onthaald. Deze gebeurtenis werd 181 jaar later herdacht door een tentoonstelling in het Centraal Museum. Tentoongesteld werden onder meer twee zilver vergulde sleutels, in 1806 voor de stad Utrecht vervaardigd door de zilversmid Den Brieder. Ze werden in dat jaar overhandigd aan koning Lodewijk Napoleon bij zijn bezoek aan Utrecht. Dezelfde sleutels kreeg Napoleon aangereikt bij zijn bezoek aan Utrecht in het najaar van 1811. De gebroeders Bonaparte gaven de sleutels volgens de heersende etiquette terug. Kozakkenhoofdman prins Lev (ook Leon) Alexandrovitsj Narisjkin nam de stadssleutels in 1813 echter mee naar Rusland als oorlogsbuit. Museumdirecteur W.C. Schuylenburg constateerde in 1928 dat de originele stadssleutels zich in de Kazanse kathedraal van Leningrad moesten bevinden en dat de beide sleutels in de museumcollectie kopieën waren. In de loop van de tijd waren ze in het Staatshistorisch Museum in Moskou terecht gekomen. Moskou was bereid de sleutels in bruikleen te geven voor de expositie 'Kozakken' in 1994. Bij onderzoek bleek echter dat het Moskouse bruikleen bestond uit een paar ijzeren sleutels. De Utrechtse autoriteiten hadden Narisjkin indertijd dus een stel gebruikssleutels overhandigd en geen kostbaar zilverwerk. Het Centraal Museum bezit de originele stadssleutels.