Object

Keizer Hendrik IV (1050-1106)

Maker: Jan van Bijlert
Title: Keizer Hendrik IV (1050-1106)
Dating: 1641
Object type: schilderij
Object number: 2552
Collection: beeldende kunst, schilderkunst, schilderkunst tot 1850, stadsgeschiedenis

Jan van Bijlert

Jan van Bijlert is historie- en portretschilder. Hij leert de beginselen van het kunstenaarschap waarschijnlijk bij zijn vader die glasschilder was. Na een vervolgopleiding bij Abraham Bloemaert (1566-1651) vertrekt hij naar Parijs en arriveert rond 1620 in Rome. Daar behoort hij tot een van de eerste leden van het kunstenaarsgenootschap de ‘Bentvueghels’. Uit zijn Romeinse periode is echter geen enkel werk bekend. Na zijn terugkeer in Utrecht is hij een bijzonder gevierd portrettist.

View full profile

Materials: doek
Technique: olieverf op doek
Dimensions: hoogte 203 cm
breedte 95.5 cm
hoogte (met lijst) 216.4 cm
breedte (met lijst) 111.6 cm
Acquisition: schenking (1830)
Associated periods: Bisschoppelijk Utrecht 695-1528
Associated subjects: Utrecht, Mariakerk, kapittelzaal (herkomst), kapittels (Utrecht) (religie)
Keyword: portret, mansportret, Hendrik IV, keizer, Utrecht, Mariakerk
Inscriptions and marks: niet gesigneerd, niet gedateerd:
Notes: Hendrik IV (1050-1106), Rooms-Duits koning en keizer (1056-1105) was de stichter van de Sint Mariakerk in Utrecht (1081). Jan van Bijlert kreeg de opdracht tot het schilderen van dit schoorsteenstuk uit de grote kapittelkamer bij resolutie van het kapittel van Sint Marie, 29-01-1641. Bij G.G. Calcoen, Veiling van schilderstukken te Utrecht in 1658, p. 120: citaat uit Resolutie van het Kapittel van St. Marie van 29-01-1641, fol. 102: "Johan van Byler is toegeleyt voor het contrefeytsel ende schilderye van den Keyser Hendricus IV-us, alhier in den Capittelhuyse staende de somme van twee hondert ende vyftich gulden boven ses guldens voor den doeck, die betaelt sullen worden by fabryckmeester." Toen de kapittelkamer tegen 1666 werd opgemaakt met nieuw behangstof en voorzien van fraaier zetels, blijkt (Rek.fol. 37): "Aen den schilder Byler voor den schilderye van den Keyser schoon te maeken betaelt 3 gld. 3 st." Misschien wordt het tegen 1757 opnieuw opgeknapt. Toen toch blijkt sprake bij een kostbare vernieuwing der kapittelkamer in het bijzonder van "85 gln. wegens het schilderen van Keizer Hendrik den Vierde en het maken van eenige teekeningen." (Res. fol. 29)
Durable URL: https://hdl.handle.net/21.12130/collect.1C1192E2-F947-4DB0-B4D7-2DB627E91D59
Rights: Public domain

Documentation: 125 jaar Centraal Museum Utrecht, [inl. en tekst Maria Elisabeth Houtzager], Centraal Museum (Utrecht, 1964), 128 p., [60] p. pl.
: Catalogus van de tentoonstelling "Burger in Utrecht", 16 mei-30 juni 1972, Gemeentelijk Archief (Utrecht, 1972) Centraal Museum, 19 bl.
: De Catalogus der schilderijen [1952], Centraal Museum (Utrecht, 1952), LVIII + 512 p.
: Catalogus van het Historisch Museum der stad [1928, cat. nrs. 1-1403], W.C. Schuylenburg, Centraal Museum (Utrecht, 1928)
: Catalogus van het Museum van Oudheden [1878], door S. Muller Fz.. S. Muller Fz., J.L. Beijers (Utrecht, 1878) (1878), XV, 237 p.
: Catalogus van het Museum van Oudheden [1904], door S. Muller Fz.. S. Muller Fz., W. Leijdenroth (Utrecht, 1904) (1904)
: Centraal Museum Utrecht : catalogus der schilderijen [1933], inl. W.C. Schuylenburg. [tekst] C.H. de Jonge, [Centraal Museum] ([Utrecht], 1933), LIX, 333 p., p.pl.
: De Utrechtse Parade 1495-1995 : van Van Scorel tot Rietveld en Koch, red. Renger de Bruin, Jos de Meyere, Suzanne de Sitter. teksten Hanneke Adriaans, Marja Bosma, Renger de Bruin, Roman Koot, Jos de Meyere, Ida van Zijl, Centraal Museum (Utrecht, 1994), 311 p.
: Jan van Bijlert (1597/98-1671) : schilder in Utrecht, door Paul Huys Janssen, [s.n.] ([Utrecht], 1994), 360 p., [22] p. pl.
: Een kerk van papier, de geschiedenis van de voormalige Mariakerk te Utrecht, [tekst] H.M. Haverkate ... [et al.], Gemeentelijke Archiefdienst (Utrecht, 1985), 59 p.
: Röntgenonderzoek van de oude schilderijen in het Centraal Museum te Utrecht, M.E. Houtzager ... [et. al.], Centraal Museum (Utrecht, 1967), 299 p.
: Schilderkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 1-290], Liesbeth M. Helmus, Centraal Museum (Utrecht, 1999)
: Kroniek van Nederland, [idee Bodo Harenberg; tekst Aarts Aarsbergen, René van Beek, Jos Beelen ... et al.], Agon (Amsterdam, 1987) Elsevier (Amsterdam, 1987), 1102 p.
: Utrecht op schilderijen : zes eeuwen topografische voorstellingen van de stad Utrecht, Jos de Meyere, Kwadraat (Utrecht, 1988), 331 p.
: Die Utrechter Malerschule : Caravaggisti des Nordens ; Centraal Museum Utrecht, Red. Ekkehard Mai. [Kat. J.A.L. de Meyere], Wallraf-Richartz-Museum (Köln, 1984), 48 p.
: Verzameling van oud beeldwerk en andere oudheden, schilderijen en tekeningen, meestal tot de stad Utrecht betrekking hebbende, behoorende tot het Archief derzelve stad [1838], [s.n.] (Utrecht, [c.1838]), 20 p.
: Verzameling van oud beeldwerk en andere oudheden, schilderijen en tekeningen, meestal tot de stad Utrecht betrekking hebbende, behoorende tot het Archief derzelve stad [1846], [s.n.] (Utrecht, [c.1846]), 28 p.
: Verzameling van oud beeldwerk en andere oudheden, teekeningen en schilderijen, meestal tot de Stad Utrecht betrekking hebbende, behoorende tot het Archief derzelve stad [c.1847], [s.n.] (Utrecht, [c.1847]), 31 p.
: Jan van Bijlert (1597/98-1671) : schilder uit Utrecht, doctoraalscriptie van Paul Janssen, [s.n.] ([Utrecht], 1984), 165 p. op 86 bl., 24 bl. pl.
: Beelden van Keizer Hendrik IV op de Mariaplaats te Utrecht, W.J.C. van Rossum, (Maandblad van Oud-Utrecht, Aflevering: 6; 51, 1978-06), p. 54
: Het Centraal Museum te Utrecht: het oudste stedelijk museum van Nederland, J.A.L. de Meyere, (Maandblad van Oud-Utrecht, Jaargang: 61, Aflevering: 9, september 1988), p. 97- 105
: Keizer Hendrik IV in Utrecht: enkele beelden en schilderijen, Susanne J. Weide, (Jaarboek Oud-Utrecht, 1985), p. 62-84
: Veiling van schilderstukken te Utrecht in 1658 (Korte mededelingen), G.G. Calcoen, (Oud Holland : nieuwe bijdragen voor de geschiedenis der Nederlandsche kunst, letterkunde, nijverheid, enz., Jaargang: 39, Aflevering: 2, 1921), p. 118 -120
: Stedelijk archief der stad Utrecht, door H.M.A.J. van Asch van Wyck, (Kronijk van het Historisch Gezelschap te Utrecht, Aflevering: 4, 1848), pp. 172-179
: Het Centraal Museum te Utrecht : het oudste stedelijk museum van Nederland, J.A.L. de Meyere, (Tableau : tijdschrift over beeldende kunst, museumactiviteiten en kunsthandel, Jaargang: 7, Aflevering: 5, aprill/mei 1985), p. 38 - 43
: Hendrick ter Brugghen und die Nachfolger Caravaggios in Holland, hrsg. von Rüdiger Klessmann., Herzog Anton Ulrich-Museum (Braunschweig, 1988), 168 p.