Object
Gezicht op Utrecht
- Title
- Gezicht op Utrecht
- Dating
- ca. 1603
- Object number
- 12382
- Collection
- beeldende kunst, stadsgeschiedenis, prenten en tekeningen
Pieter (Bastius) Bast
- Materials
- papier
- Technique
- gravure en ets (vijf platen; later ingekleurd) op papier
- Dimensions
- hoogte 39 cm
- breedte 146.5 cm
- Acquisition
- aankoop (1958)
- Associated periods
- Habsburgse tijd en Republiek 1528-1795
- Associated subjects
- stedelijke ruimte (Utrecht) (bestuur)
- Keyword
- topografie, Utrecht
- Inscriptions and marks
- signatuur l.o.: Pe. Bastius delinea. Pe. Kaerius caelavit., opschrift m.b.: UTRECHT, opschrift v.l.n.r. (boven de betreffende gebouwen en plaatsen): De BEMUERDE // WEERDT. [op banderol] /-/ S. Martens Capel /-/ De Werdt poort. /-/ Plompen Torn /-/ De Precaren /-/ De Wittevrauwen /-/ S Margreita /-/ S. IANS. // Collegie. /-/ Elendige Kerck= // hoff. /-/ S. Cicilie /-/ Vreeborch /-/ De Minnebroeders /-/ Stathuys /-/ S. PETERS // Collegie /-/ S. Ihero= // nimus. /-/ DEN DOM // S.t MARTEN GENAEMT // OVDEMVNSTER // Collegie /-/ De Buerkerck /-/ Bischobs Hoff /-/ St Pauwels // Abdie /-/ S. MARIEN // Collegie /-/ Brandolien // Clooster /-/ Het Duytschen huys // Commandurie /-/ De Regulieren // Het Weeshuys /-/ Het Brigitten Clooster /-/ Het Nieuwe Gasthuys /-/ S. Magdalenen Clooster /-/ S. Annen Clooster /-/ De Smeetoorn /-/ S. Servaes /-/ S. Geertruyt /-/ S. Nicolaes /-/ S. Agnieten // Clooster /-/ Bylhauwers Toorn /-/ Sterckenborh /-/ De Tollestege, opschrift m.o.: De staten slants van vtrecht // hebben geoctroijeert. h. verstralen // Boeckuercooper. t. vtrecht Deese // Caerte alleen te mogen Drucken // Ende vercopen verbiedende die // In cooper ofte hout na te snijden // Binnen de tijt van 6 jaeren op // pene breder inde octroij verhaelt, opschrift m.o.: NOBILISS. AMPLISS. CLARISS. PRUDENTISS. Q. OR= // DINIBUS ET MAGISTRATUI PROVINCIAe AC METROPOLE= // OS URBIS TRAIECTENSIS DOMINIS SUIS CLEMENTISS. // HOC EXACTUM ANTIQUISSIMAe SIMUL AC CELEBER= // RIMAe URBIS TRAIECTI IN BATAVIS SIMULACRUM CUM // DEBITA ANIMI SUBMISSIONE .L.M.Q.D.C.Q. H. VERSTRAL[EN].
- Notes
- Dit gezicht op Utrecht is gegraveerd door Pieter van der Keere (of Petrus Kaerius) naar een niet meer bekende tekening van Pieter Bast (of Petrus Bastius). Hoewel afkomstig uit Vlaanderen, zijn beide kunstenaars langere tijd in de Noordelijke Nederlanden werkzaam geweest. Van der Keere werkte in Amsterdam en Bast in Leiden. Gezien de overlijdensdatum van Bast, moet het getekende voorbeeld voor de gravure van voor 1605 dateren. De kleding van de figuren op de voorgrond van het stadsgezicht wijzen op een overeenkomstige datering. Keyes merkt echter op dat deze figuren niet overeenkomen met het idioom van Bast en mogelijk door Van der Keere zijn toegevoegd. Het gezicht op Utrecht van Pieter van der Keere laat zich goed vergelijken met twee vroegere, kleinere gedrukte stadsprofielen van Utrecht, die eveneens de westkant van de stad laten zien. De vroegste, die van Melchisedech van Hoorn uit ca.1570, heeft misschien ook gediend als sierrand van een verder niet meer bekende stadskaart. Het andere stadsprofiel is zeker een sierrand en beslaat de onderzijde van de stadskaart van Adam van Vianen uit 1598 (inv.nr.4760/001). Van der Keere heeft zich voor zijn gravure vooral gebaseerd op die van Van Vianen, zij het dat hij net als Van Hoorn boven de belangrijkste Utrechtse gebouwen toponiemen heeft gezet.
- Rights
- Public domain
- Documentation
- Liste des objets exposés : suplément au catalogue et au livre mémorial Paus Adrianus VI 1459-1959, [avant-propos J. Coppens], Publicatons Universitaire (Leuven, 1959), 42 p.
- Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart III, U. Thieme, F. Becker
- Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart XX, U. Thieme en F. Becker
- Catalogus van het Historisch Museum der stad, supplement
- De levens en werken der Hollandsche en Vlaamsche kunstschilders, beeldhouwers, graveurs en bouwmeesters van den vroegsten tot op onzen tijd (strekkende tevens tot vervolg op het werk van J. Immerzeel, jr.) : eerste deel A-C, door Christiaan Kramm, Gebroeders Diederichs (Amsterdam, 1857), 10 p, 1 - 312
- De levens en werken der Hollandsche en Vlaamsche kunstschilders, beeldhouwers, raveurs en bouwmeesters van den vroegsten tot op onzen tijd (strekkende tevens tot vervolg op het werk van J. Immerzeel, jr.) : derde deel H-L, door Christiaan Kramm, Gebroeders Diederichs (Amsterdam, 1859), p. 641 - 960
- Maandblad van het Genealogisch-heraldiek Genootschap De Nederlandsche Leeuw
- Mededeelingen Maatsch. Letterkunde, (1872)
- Die Monogrammisten, volume IV, G.K. Nagler, (München)
- Navorscher
- De Nederlandsche Geschiedenis in platen, Muller, Frederik, (Amsterdam, 1863-1882)
- Niederländisches Künstler-Lexikon : erster Band : A-K [1906], auf Grund archivalischer Forschungen bearb. von Alfred von Wurzbach, Von Halm und Goldmann (Wien und Leipzig, 1906), VIII, 778 p.
- Oud Holland
- Stedenspiegel : tentoonstelling ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de N.V. Bank voor Nederlandsche Gemeenten, [teksten A.N. Zadoks-Josephus Jitta ... et al.], Gemeentemuseum Den Haag (Den Haag, 1964), 150 p., [72] p. pl.
- Niederländisches Künstler-Lexikon : erster Band : A-K [1974], auf Grund archivalischer Forschungen bearb. von Alfred von Wurzbach, Israël (Amsterdam, 1974), IV, 778 p.
- [artikel in Amstelodamum], B. van 't Hoff, (Amstelodamum : maandblad voor de kennis van Amsterdam : orgaan van het Genootschap Amstelodamum, 1955)
- Eenige oude gezichten op Utrecht en de vroegere topographie, drs. M.N. Acket, (Jaarboekje van Oud-Utrecht, Aflevering: 1932), p. 32-47
- Archief voor Nederlandsche kunstgeschiedenis : verzameling van meerendeels onuitgegeven berichten en mededelingen betreffende Nederlandsche schilders, plaatschnijders, beeldhouwers, bouwmeesters, juweliers, goud- en zilverdrijvers, smeden, stempelsnijders, tapijtwevers, borduurwerkers, plateelbakkers, ivoorsnijders, glasschilders, ingenieurs, landmeters, kaartmakers, verlichters, lettersnijders, schoonschrijvers, boekbinders enz., met bereidwillige medewerking van verschillende archivarissen e.a. bijeengebracht door Fr. D.O. Obreen, Van Hengel & Eeltjes (J. van Baalen & Zonen) (Rotterdam, 1877-1890), 7 dl.