Ga direct naar hoofdinhoud
Het wachten

Het wachten

Deze monumentale tekening, die oorspronkelijk bedoeld was als voorstudie voor een muurschildering, is samengesteld uit op de werkelijkheid gebaseerde studies en fantasiefiguren. Het hek omheint het (inmiddels voormalige) Utrechtse Gerechtsgebouw aan de Lange Nieuwstraat. Achter de linkervrouw is tussen de spijlen de roedebundel te zien. Het Romeinse symbool voor het gerecht die met de term fasces verwijst naar het Italiaanse fascisme. Koch maakte de tekening in de eerste oorlogsjaren; de vrouwen lijken te wachten op de komst van de nieuwe, fascistische orde.
Titel
Het wachten
Datering
1941
Objectsoort
tekening
Objectnummer
14800

Pyke Koch

De Utrechtse schilder Pyke Koch (1901–1991) schildert vanaf de jaren dertig het eigentijdse, stedelijke leven, waarin een vaak onheilspellende en dreigende sfeer de boventoon voert. Belangrijke invloed voor zijn verfijnde realistische schildertechniek is de Italiaanse renaissanceschilderkunst. In zijn werk wordt zijn fascinatie voor onderwerpen als travestie en sekswerk zichtbaar, evenals zijn voorliefde voor expressionistische cinema en zijn oriëntatie op het fascisme in de jaren vóór de Tweede Wereldoorlog. Het leidt tot de geënsceneerde, verontrustende taferelen.

Bekijk volledige profiel
Materiaal
papier, triplex
Techniek
tempera, potlood, zwart en wit krijt op papier op multiplex geplakt
Afmetingen
  • hoogte 122 cm
  • breedte 302 cm
  • hoogte (met lijst) 127.5 cm
  • breedte (met lijst) 307.5 cm
  • diepte (met lijst) 11.5 cm
  • gewicht 175 kg
Verwerving
bruikleen Rijksdienst Cultureel Erfgoed (1965)
Verwervingscredit
Oorspronkelijke bruikleengever: Dienst voor 's Rijks Verspreide Kunstvoorwerpen
Geassocieerde onderwerpen
Opschriften en markeringen
datering op kraag van kleed linker dame (met krijt): 1941, signatuur op ceintuur linker dame (met krijt): P.K.
Opmerkingen
  • Mededeling van Pyke Koch d.d. 28 sept. 1982: de voorgestelde figuren van links naar rechts: 1. kop getekend uit herinnering, 2. fantasie, 3. Dr. Victorine Hefting, 4. fantasie, 5. Mevr. Koch, enigszins veranderd.
Rechten
Collectie Centraal Museum Utrecht / foto Ernst Moritz © Pictoright
Documentatie
Dutch Neorealism, Cinema, and the Politics of Painting, 1927-1945, Stephanie Lebas Huber, Routledge (New York, 2025), 221 p.
De God van Nederland : Leven en werk van Pyke Koch, Susana Puente, Prometheus (Amsterdam, 2026), 360 p.
Self-Portrait with Black Headband (1937) by Pyke Koch : a biographical interpretation, Susana Puente Matos, (Simiolus : kunsthistorisch tijdschrift, Aflevering: 1, 2025), p. 59-85
La beauté exacte : de Van Gogh à Mondrian, catalogue Suzanne Pagé ... [et al.], Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris (Parijs, 1994), 344 p.
Beeldenstorm : 5 : close-ups van beeldende kunst, Henk van Os. onder red. van Thijs Tromp en Ineke Mesdag, Amsterdam University Press (Amsterdam, 2001), 191 p.
Museum Boymans Rotterdam : Catalogus kersttentoonstelling van oude en moderne schilderijen uit particuliere verzamelingen, Museum Boymans (Rotterdam, 1942), 14 p., 10 ill.
Daubigny, Van Doesburg, Daniëls ... en 88 andere hoogtepunten uit de collectie moderne kunst van het Centraal Museum, Carel Blotkamp, Veen/Reflex (Utrecht, 1987) (Antwerpen), 198 p.
Hedendaagsche kunst, samengesteld uit aankoopen van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten, Ed. Gerdes (inl.), Frans Halsmuseum (Haarlem, 1943)
Hedendaagsche kunst, samengesteld uit aankoopen van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten [1944], Ed. Gerdes (inl.), Pulchri Studio (Den Haag, 1944)
Magisch Realisten en tijdgenoten in de verzameling van het Gemeentemuseum Arnhem, red. Jan Brand en Kees Broos. inl. John Steen. bijdr. Carel Blotkamp ... [et al.], Waanders (Zwolle, 1992) Gemeentemuseum Arnhem (Arnhem), 184 p.
'Magischer Realismus' in der Malerei des 20. Jahrhunderts, Andreas Fluck, Peter Lang (Frankfurt am Main, 1994), 500 p.
Met stille trom : beeldende kunst en Utrecht sinds 1900 [1996], Jan Juffermans. J. Juffermans, Het Spectrum (Utrecht, 1996), 192 p.
Pyke Koch : réalisme magique aux Pays-Bas, [textes de Jörg Zutter, John Steen, José Vovelle, Bram Kempers], Musée Cantonal des Beaux-Arts (Lausanne, 1995), 85 p.
Pyke Koch : schilderijen en tekeningen, red. Talitha Schoon, Dory Kicken, Karel Schampers. samenst. en red. oeuvrecat. Carel Blotkamp in samenw. met Dory Kicken. [bijdr. van] P.F.C. Koch, Carel Blotkamp, Bram Kempers, Marja Bosma en Louis van Tilborgh, Museum Boymans-van Beuningen (Rotterdam, 1995), 288 p.
Pyke Koch [1972], Carel Blotkamp, De Arbeiderspers (Amsterdam, 1972), 176 p.
Pyke Koch [1982], [rédigé par Carel Blotkamp], [Institut Néerlandais] ([Paris], [1982]), [S.p.]
Verwantschap & eigenheid : Belgische en Nederlandse kunst 1890-1945, o.l.v. Marc Lambrechts. met teksten van Piet Bovens ... [et al.]. M. Lambrechts (o.l.v.), Marot-Tijdsbeeld ([Gent], 2002) Amsterdam University Press (Amsterdam), 240 p.
Het Nederlandse sieraad in de 20ste eeuw, Marjan Unger, Thoth (Bussum, 2004), 583 p.
Van Gogh tot Cobra : Nederlandse schilderkunst 1880-1950, Geurt Imanse ... [et al.], Meulenhoff/Landshoff (Amsterdam, [1981]) Centraal Museum (Utrecht), 311 p.
De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 250 verhalen, samengest. door Joost Zwagerman, Prometheus (Amsterdam, 2005), 1597 p.
De kleine parade : een verborgen geschiedenis van Utrecht, Rob van Scheers, J.M. Meulenhoff (Amsterdam, 2008), 320 p, [8] p. pl.
Charley Toorop en Pyke Koch : alles of niets, Carel Blotkamp [en] Mieke Rijnders, Waanders (Zwolle, 2026) Museum MORE (Gorssel, 2026), 144 p.
Magisch Utrecht : beeldende kunst in de Domstad in de 20e eeuw, Jan Juffermans, Bruna (Utrecht, 2010), 232 p.
Silvia B. : Of beauty and doubt, Arnoud Odding, Werner van den Belt, Sarah Cheang ... [et al.], Jap Sam Books (Heijningen, 2016), 264 p.
Geaarde kunst : Door de staat gekocht ´40-´45, Carel Blotkamp, Arno Bornebroek, Judith de Bruijn ... [et al.], Museum Arnhem (Arnhem, 2015) Waanders Uitgevers (Zwolle, 2015), 96 p.
De Wereld van Pyke Koch, Marja Bosma, Andreas Koch, Roman Koot en Mieke Rijnders, WBOOKS (Zwolle, 2017) Centraal Museum (Utrecht, 2017), 128 p.
Greet ten Holte : wegbereider van het internationaal cultuurbeleid 1945-1973, Roosmarijn Hompe, Waanders (Zwolle, 2022), 303 p.
Bij Pyke Koch, D. van Brederode, (De Revisor : tweemaandelijks literair tijdschrift voor Nederland en Vlaanderen, Aflevering: 1; 30, 2003), p. 86-91
De tentoonstelling van hedendaagsche kunst in het Frans Hals Museum te Haarlem, Jan D. Voskuil, (De Schouw [orgaan van de Nederlandse Kultuurkamer], Aflevering: 2, 1943), p. 409-414
Een nieuwe schepping van Pyke Koch, D. Hannema, (De Schouw [orgaan van de Nederlandse Kultuurkamer], Aflevering: 1, 1942-01-15), p. 4-5
Hedendaagsche kunst. Een tentoonstelling samengesteld uit aankoopen van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten, Jan D. Voskuil, (De Schouw [orgaan van de Nederlandse Kultuurkamer], Aflevering: 3, 1944), p. 493-496
De poésie pure van de Vespasienne, Niels Bokhove, (Kunstschrift, Jaargang: 54, Aflevering: 1, febr./mrt. 2010), p. 33 - 37, 47
De man, de kunst en de politiek : Het sinistere en minutieus geschilderde werk van laatbloeier Pyke Koch is nog altijd populair. In hoeverre draagt het anti-moderne karakter daartoe bij?, door Koen Kleijn, (Museumtijdschrift [Vitrine], Jaargang: 30, Aflevering: 8, nov./dec. 2017), 20-27 en de omslag.