75 jaar na de uitvinding van de spuitbus werpen we een nieuwe blik op graffiti: niet als een geïsoleerde kunstvorm, maar als onderdeel van een bredere artistieke ontwikkeling. ‘Graffiti’ laat zien hoe graffiti en hedendaagse kunst elkaar al decennialang beïnvloeden.
Deze tentoonstelling laat zien hoe graffiti, ontstaan onder New Yorkse jongeren, uitgroeide tot een invloedrijke kracht op de ontwikkeling van hedendaagse kunst. En andersom: ontdek hoe hedendaagse kunstenaars deze visuele taal hebben onderzocht, toegepast en verder hebben ontwikkeld in nieuwe vormen en media. Graffiti daagt traditionele opvattingen over kunst uit, waar het thuishoort en voor wie het bedoeld is.
Meer dan 120 werken van zeventig kunstenaars nemen je mee langs zeventig jaar artistieke ontwikkeling.
De meer dan 1.000 m2 beslaande tentoonstellingsruimte is gevuld met kunstwerken die je misschien niet direct met graffiti associeert, maar er wel alles mee te maken hebben. Waar de een spuitverftechnieken letterlijk toepast, proberen anderen de energie en vluchtigheid van graffiti te vangen in abstract werk. Het werk O van Dan Christensen laat bijvoorbeeld zien hoe kunstenaars al voor de opkomst van graffiti de mogelijkheden van de spuitbus onderzochten: vloeiende lijnen, snelle en grote gebaren.
Graffiti bevat ook grootschalige kunstwerken en installaties, zoals de readymade vuilnisbakken en elektriciteitskastjes van Klara Lidén en Josephine Pryde’s New Media Express, een rijdende modeltrein met miniatuurgraffiti waarop je kunt plaatsnemen voor een ritje. Beiden voorbeelden van hoe graffiti het leven in de stad weerspiegelt.
Abcdef, Yuji Agematsu, Chantal Akerman, Nick Atkins, Charles Atlas, Marcel van den Berg, Lutz Bacher, Martin Barré, Jean-Michel Basquiat, Blade, Patricia L. Boyd, Dan Christensen, Shaun Crawford, Curtis Cuffie, René Daniëls, Daze, Manuel DeLanda, Melvin Edwards, Heike-Karin Föll, FUTURA 2000, Keith Haring, Jenny Holzer & Lady Pink, Faisel JEAN Rajjab, Frederique Jonker, KAYA, Jutta Koether, Michael Krebber, Bradley Kronz, Yayoi Kusama, Maggie Lee, Klara Lidén, Ilya Lipkin, Colette Lumiere, Kunle Martins, Jeanette Mundt, Georgie Nettell, Armando Nin, N.O.Madski, Henny Overbeek, Martinus Papilaja, Clayton Patterson, PHASE 2, Charlotte Posenenske, Josephine Pryde, Lin (Quik) Felton, Lee Quiñones, Carol Rama, Rammellzee, R.I.P. Germain, Rhone, Mick La Rock, Matthew "Zexor" Rodriguez, Karin Sander, Han Schuil, Shave, Niels Shoe Meulman, Seen, David Smith, Dash Snow, Ben Solomon, Hedda Sterne, Emily Sundblad, Boris Tellegen, SoiL Thornton, Timer (Greg Oron), Alix Vernet, WANTO, Lawrence Weiner, Dondi White, Martin Wong, Wombat, Zephyr, ZORG
Naast grote internationale namen, is er ook Utrechtse graffitikunst te bewonderen. Bijvoorbeeld een ontwerptekening van de recent overleden Michel Vos, beter bekend als Rhone. Een pionier die in de jaren ’90 met zijn werk op treinen en zijn unieke stijl de norm bepaalde.
Midden in de tentoonstelling kunnen bezoekers zelf bijdragen aan de Art Happens (Together) van Utrechtse kunstenaar Henny Overbeek. In reactie op een basiscollage ontstaat een gezamenlijke installatie die gedurende de tentoonstelling steeds verder groeit en verandert.
In dezelfde ruimte is ook een miniatuurlandschap van Utrecht te zien, gemaakt door Creative Lab Utrecht (CLU), met beschilderde modeltreinen die verwijzen naar de graffiti- en treincultuur van de stad. Daarnaast verzorgt CLU onder andere graffitiworkshops in de museumtuin.
Op de entresols, aparte ruimtes in de tentoonstelling, zijn twee presentaties te zien die de vroege geschiedenis van graffiti in Nederland belichten.
In de door Dutch Graffiti Library samengestelde videoinstallatie VHS ervaar je de aanwezigheid van graffiti in het straatbeeld van de vroege jaren negentig. De oorspronkelijke sfeer van de opnamen is behouden gebleven, waardoor de installatie een indringend beeld geeft van de rauwe werkelijkheid waarin de graffiticultuur zich hier in hoog tempo ontwikkelde.
De tweede side-expositie, Rammellzee in Nederland, is samengesteld door kunstenaar en curator Aileen Middel (Mick La Rock). Deze presentatie bevat originele werken van Peter Gramberg en bijzonder documentair materiaal van onder anderen fotografen Jannes Linders, Vincent Vlasblom en Elzo Smid (Kladmuur Groningen), evenals originele tekeningen uit de collectie van het Centraal Museum die Rammellzee maakte voor zijn deelname aan de openluchttentoonstelling Nachtregels in Utrecht.
Graffiti is te zien in De Stallen. Deze tentoonstellingsruimte bevindt zich in de oude stallen van het voormalige Agnietenklooster. Twee keer per jaar is hier een grootschalige, onderwerp gebonden tentoonstelling te zien, met focus op een van onze deelcollecties: oude, moderne en hedendaagse kunst, design, mode of stadsgeschiedenis. De Stallen is de grootste tentoonstellingsruimte van het museum.
Graffiti is samengesteld door Catrien Schreuder, Leonie Radine en Ned Vena. De tentoonstelling, een initiatief van Museion – Museum voor Moderne en Hedendaagse Kunst, Bolzano/Bozen, is het resultaat van een samenwerking tussen Centraal Museum en Museion.
Onderdelen van de tentoonstelling zijn samengesteld in nauwe samenwerking met Creative Lab Utrecht, Dutch Graffiti Library en Mick La Rock.
Wil je vaker genieten van kunst, cultuur en inspirerende programma’s? Sluit je aan bij onze Vrienden, Cirkel Centraal of Club Centraal en steun alles wat we maken, tonen en organiseren. Als betrokkene krijg je onder andere gratis toegang tot het museum én blijf je nauw betrokken bij onze tentoonstellingen en activiteiten.
Leer kijken als een graffitikunstenaar en leg de verborgen verhalen van de stad vast in zwart-wit.
Experimenteer met zelfgemaakte tools, laat sporen achter en ervaar hoe lijnen, letters en betekenis ontstaan door samen te schrijven.
Een filmische tijdcapsule van het New York van de jaren zeventig.
