Go to main content
Tafelklok
Title
Tafelklok
Dating
1720 (ca. (datering uurwerk))
Object type
klok, uurwerk, tafelklok
Object number
50070
Technique
eikenhout; ebbenhoutfineer; geel metaal; wit metaal; textiel; glas
Dimensions
  • hoogte 54 cm
  • breedte 28 cm
  • diepte 18 cm
Acquisition
legaat (1902)
Associated subjects
Inscriptions and marks
signatuur op wijzerplaat: Rob.t. Player London, signatuur binnen op gaan-snekrad: C.W. Schulz, opschrift binnen op slag-snekrad: Wijserwerk, opschrift achterop ornament en cijferring van wijzerplaat (gekrast): DR, opschrift achterop datumring: DR 9, opschrift achterop wekschijf, schijnslinger en achtergrondplaatje (gekrast): W VM
Notes
  • Achterop de ornamenten en cijferringen en achterop de datumring is het graveursteken DR aangebracht. Verscheidene klokkenmakers met de deze initialen waren rond 1700 in Londen werkzaam. Volgens Morpurgo werkten aan het einde van de 17de eeuw / begin 18de eeuw belangrijke klokkenmakers als Dircks Radsma te Leeuwarden en Dirk van Rossem te Amsterdam. Binnen op het gaand-snekrad is de signatuur van C.W. Schulz aangebracht. Volgens Morpurgo komt de naam Schulz in de loop van de 18de eeuw met de voorletter W. verscheidene malen voor. Achterop de wekschijf, schijnslinger en achtergrondplaatje is het graveursteken W VM gekrast. In de 18de eeuw waren vader Lourens en zoon Willem van der Mulen werkzaam in Londen. Het gebruik van graveurtekens op de wijzerplaatonderdelen is in Engeland ongebruikelijk, maar in Nederland algemeen. Het uurwerk blijkt niet altijd bij de kast en wijzerplaat te hebben behoort, maar kan ongeveer 1720 gedateerd worden. De gaten in de wijzerplaat komen vrijwel overeen met de assen, maar (gebruikte) gaten onderin de kast en aan de zijkant laten zien waar het oorspronkelijke uurwerk heeft vast gezeten. Ook is te zien waar de wijzerplaat van het huidige uurwerk bevestigd is geweest. Het gebruik van de graveertekens W VM en de aanwezigheid van een wekker en Dutch Striking (halfuurslag voluit op twee bellen) doen vermoeden dat het om een Engels uurwerk gaat dat voor de Nederlandse markt werd vervaardigd. Wanneer dit uurwerk is aangebracht valt moeilijk vast te stellen. Misschien is dit al in de 18de eeuw gebeurd en heeft C.W. Schulz het 'Wijserwerk' moeten veranderen voor de aanpassing in de kast. Materiaalgebruik en afwerking van enkele toegevoegde delen van de wekker laten in ieder geval zien dat rond de eeuwwisseling de wekker is hersteld. Mevrouw Nieuwenhuizen van Beusekom heeft naast dit legaat een belangrijk legaat nagelaten aan het museum Kunstliefde, dat voornamelijk uit schilderijen bestond.
Rights
Public domain
Documentation
Catalogus van het Museum van Oudheden [1878], supplement, S. Muller Fz., J.L. Beijers (Utrecht, 1878)
Catalogus van het Museum van Oudheden [1904], door S. Muller Fz.. S. Muller Fz., W. Leijdenroth (Utrecht, 1904) (1904)
Gids door het Stedelijk Museum van Oudheden te Utrecht [1913], door S. Muller Fz., W. Leijdenroth (Utrecht, 1913) Stedelijk Museum van Oudheden, 75 p.
Klokken en klokkenmakers : zes eeuwen uurwerk 1300-1900, C. Spierdijk, Bussy, J.H. de (Amsterdam, 1962), 256 p., [64] p. pl.
De Nederlandse staande klok (1996), J. Zeeman, Waanders (Zwolle, 1996), 488 p.
Watchmakers and clockmakers of the world, by G.H. Baillie, N.A.G. Press (London, 1963), XXXV, 338 p.
Verslag over het voorgevallene in de gemeenteverzamelingen in 1902, aan Burgermeester en Wethouders aangeboden door de vaste Raadscommissie van bijstand in het toezicht op het oud-archief der gemeente, ([Utrecht], [1902]), 71 p.
Het Klokkenlexicon : handboek voor de terminologie van klokken en horloges, Jaap Zeeman, Waanders (Zwolle, 2003), 317 p.