Object
Portret van Philips Ram (1585-1632)
Portret van Philips Ram (1585-1632)
Paulus Moreelse wordt beschouwd als een van de belangrijkste portretschilders van zijn generatie. Er zijn meer dan honderd portretten van zijn hand bewaard gebleven, waarvan de mooiste dateren van na 1615. De portretten van Philips Ram en Anna Strick zijn geschilderd volgens een basisconcept, dat hij in zijn bloeiperiode ontwikkelde. Het grootste deel bestaat uit individuele portretten met een bijbehorende tegenhanger, zoals hier. De houding van de figuren komt steeds overeen. De variatie brengt Moreelse aan in de details. De kwaliteit van de stofuitdrukking is hoog en de plasticiteit van de figuren neemt in de loop der jaren toe. Dit wordt mede bereikt door een toenemend contrast tussen licht en schaduw.
Het grootste deel van zijn opdrachtgevers bestond uit de bovenlaag van de bevolking. Moreelse zelf maakte daar ook deel van uit. Niet dat hij van adel was maar hij hoorde wel tot de meest welvarende en invloedrijke burgers van de stad, net als Philips Ram (1585-1632) Moreelse kende Ram uit het stadsbestuur. Hijzelf was raad van de Vroedschap in 1618, schepen van 1627 tot 1629 en in 1637 eerste kameraar, terwijl Ram van 1618 tot 1632 raad en van 1621 tot 1626 schepen was. Ram trouwde in 1605 met Anneken Vossen. Na haar overlijden trad hij op 23 mei 1619 opnieuw in het huwelijk. Ram en zijn tweede echtgenote Anna Strick (1591-1637) lieten zich portretteren in 1625, toen Moreelse zijn mooiste schilderijen maakte.(zie ook inv.nr. 30549) De kwaliteit van de portretten is dan ook zeer hoog.
Het zijn twee kniestukken. Volgens de heraldische traditie staat de vrouw links van de man. Hun beider houding is elegant, hun kleding voornaam. Ze zijn in het zwart. De wit linnen kragen en de wit batisten manchetten steken tegen de donkere kleding af. ‘Sober’ zwart lijkt typisch voor 17de-eeuwse protestanten om hun welvaart te verhullen. Maar dat ligt anders: het Spaanse hof bepaalde de zwarte mode van Europese rijkelui. Zwarte stoffen waren duurder vanwege het dubbele verfbad: eerst rood, dan blauw. De witte ‘molensteenkraag’ geeft optimaal contrast. Hij draagt een zijden wambuis met splitversiering, een pofbroek en een mantel die om zijn schouders is geslagen. Zij heeft een zijden gewaad aan met een zwart met goud brokaten keurs. De achtergrond is neutraal grijsgroen gekleurd. [tekst 2023]
- Maker
- Paulus Moreelse
- Titel
- Portret van Philips Ram (1585-1632)
- Datering
- 1625
- Objectsoort
- schilderij
- Objectnummer
- 30548
- Collectie
- beeldende kunst, schilderkunst, stadsgeschiedenis
- Techniek
- olieverf op doek; geschilderd
- Afmetingen
- hoogte 112.5 cm
- breedte 85.2 cm
- hoogte (met lijst) 129.2 cm
- breedte (met lijst) 102.3 cm
- Verwerving
- bruikleen Rijksdienst Cultureel Erfgoed (2008)
- Verwervingscredit
- Oorspronkelijke bruikleengever: Instituut Collectie Nederland
- Geassocieerde periodes
- Habsburgse tijd en Republiek 1528-1795
- Geassocieerde onderwerpen
- bestuurders (Utrecht) (bestuur), provinciebestuur (Utrecht) (provincie Utrecht)
- Trefwoord
- portret, mansportret, Ram, Philips
- Opschriften en markeringen
- opschrift en datering r.b.: Aeta: 40. Ao 1625 // PM.fe (de o van A(nno) r.b. de A), wapenschild l.b.: (wapen van de familie Ram)
- Opmerkingen
- Philips Ram was van 1618 tot 1632 Raad en van 1621 tot 1626 Schepen van de stad Utrecht, rentmeester van het convent van Oostbroek en van 1611 tot 1614 en 1626 tot 1630 hoogheemraad van de Lekdijk Bovendams (gegevens uit de catalogus Utrecht's Kunst in opkomst en bloei). In 1605 trouwde hij met Anneken Vossen. Na haar overlijden trad hij op 23 mei 1619 in het huwelijk met Anna Strick.
- Pendant van dit schilderij: Portret van Anna Ram-Strick (1591-1637), inventarisnummer 30549
- Rechten
- Publiek domein
- Documentatie
- De wereld van Gerard van Honthorst, Liesbeth M. Helmus, WBOOKS (Zwolle, 2026), 320 p.
- The world of Gerard van Honthorst, Liesbeth M. Helmus, WBOOKS (Zwolle, 2026), 320 p.
- De Catalogus der schilderijen [1952], Centraal Museum (Utrecht, 1952), LVIII + 512 p.
- Catalogus der tentoonstelling van oude schilderkunst te Utrecht, voorw. [en cat.] E.W. Moes, C. Hofstede de Groot, J.L. Beijers ([Utrecht], 1894) Museum van Oudheden, Utrecht (1894), XV, 172 p.
- Catalogus van het Historisch Museum der stad, supplement
- Iconographia Batava, deel 2, E.W. Moes, (1905)
- Inventaris van de papieren van de familie Ram en enige aanverwante families (1400) 1560-1886, door S.K. Hazemeyer, J.W.A. van Hengel en J.A.C. Mathijssen, Gemeentelijke Archiefdienst (Utrecht, 1988), 126 bl.
- Masters of Utrecht : 17-19th Century Paintings from the Collection of Centraal Museum Utrecht, projectteam Sjarel Ex ... [et al.] ; authors Marja Bosma, Jos de Meyere, Huis ten Bosch (Nagasaki, 1994) Centraal Museum (Utrecht, 1994), 119 p.
- La pintura Holandesa del siglo de oro : la escuela de Utrecht, preparacion, textos y catalogo Jos de Meyere. y Juan J. Luna, Banco Bilbao Vizcaya (Bilbao, 1992) Centraal Museum (Utrecht), 261 p.
- Schilderkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 291-590], Liesbeth M. Helmus, Centraal Museum (Utrecht, 1999)
- Schilders in Utrecht 1600-1700, Paul Huys Janssen, Matrijs (Utrecht, 1990), 108 p.
- Veilingcatalogus Paul Cassirer, Berlijn (05-12-1929), (1929)
- Utrechtse schilderkunst in de Gouden Eeuw : honderd schilderijen uit de collectie van het Centraal Museum te Utrecht, Jos de Meyere, Matrijs (Utrecht, 2006), 463 p.
- Hollanders in beeld : portretten uit de Gouden Eeuw, Rudi Ekkart & Quentin Buvelot ; met bijdr. van Marieke de Winkel ... [et al.] ; onder red. van Quentin Buvelot, Mauritshuis (Den Haag, 2007) The National Gallery (Londen) Waanders (Zwolle), 280 p.
- Reclaimed : Paintings from the Collection of Jacques Goudstikker, Peter C. Sutton ... et al., Bruce Museum (Greenwich, Connecticut, 2008) Yale University Press (New Haven, Connecticut, 2008), 268 p.
- Utrechts verleden in vogelvlucht, Renger de Bruin, René de Kam, Kaj van Vliet, Matrijs (Utrecht, 2017), 152 p.
- Utrecht : tale of the city, Renger de Bruin, René de Kam, Kaj van Vliet, Matrijs (Utrecht, 2022), 152 p.
- Paulus Moreelse "Const-schilder en Raedt in de Vroedschap", P.T.A. Swillens, (Jaarboekje van Oud-Utrecht, Aflevering: 1926, 1926)
- Paulus Moreelse-tentoonstelling te Utrecht, Dr. A. Heppner, (Maandblad voor beeldende kunsten, Aflevering: 15, 1938)
- Two Portraits by Paulus Moreelse, Eric N. Domela Nieuwenhuis, Rudi Ekkart, (The Minneapolis Institute of Arts Bulletin, Aflevering: LXVII; LXVII, 1995), 12-21; P. 12-21
