Ga direct naar hoofdinhoud
Portret van de familie Metelerkamp

Portret van de familie Metelerkamp

Alexander Hendrik Metelerkamp (1804-1871) was kantonrechter. Hij was in 1829 gepromoveerd, lid van de Raad te Utrecht en lid van de Provinciale Staten. Op 3 juni 1830 huwde hij Catharina Gerarda Johanna Verloren (1805-1877) en in 1835 werd hun zoon Johannes Jacobus (1835-1899) geboren. Het gezin woonde aan de Nieuwegracht te Utrecht, op het huidige nummer 56. Het was een groot herenhuis uit het einde van de achttiende eeuw met een negentiende-eeuws achterhuis. Het perceel liep door tot aan de erachter liggende straat. Het was een dure buurt waar vooral hooggeplaatste en voorname lieden woonden. Hier heeft hij zich samen met zijn echtgenote Catharina Gerarda Johanna Verloren en hun zoon Johannes Jacobus laten portretteren in de achtertuin van hun huis. Kenmerkend voor de tijd is het eclecticisme, het gebrek aan eigenheid door het door elkaar heen gebruiken van neostijlen. Het was juist dit historisme waar men in later tijden zo’n gruwelijke afkeer van kreeg. In het schilderij is deze stilistische diversiteit in alles terug te vinden.

Goed geslaagde portretten zijn er veel geschilderd in de eerste helft van de negentiende eeuw, maar een informele plaatsing van de geportretteerden in de open lucht is zeldzaam. Metelerkamp is op weg naar de vijftig. Naast hem zit zijn een jaar jongere vrouw. Hun zoon Johannes staat tussen hen in met een rijzweepje in de hand. Zoals het zweepje wijst op de vrijetijdsbesteding van de jongen, verwijst het boek in de linker hand van Metelerkamp naar zijn geleerdheid. Zijn vrouw, die meer met huiselijke zaken bezig is, heeft naast zich op een klaptafeltje een mand met vers geplukte bloemen.

In de periode waarin het portret werd gemaakt was het combineren van allerlei stijlelementen uit het verleden erg populair. In het schilderij is dit in alles terug te vinden. De achtergevel van het huis is geheel classicistisch, terwijl de roedeverdeling van de ramen op de begane grond gotisch is. De grote vogelkooi die op de veranda staat heeft een rustieke voet en ziet eruit als een knoestige boomstam. Metelerkamp zit op een gietijzeren bankje dat is gemaakt naar een ontwerp van de beroemde architect Karl Friedrich Schinkel (1781-1841) uit circa 1825. De tuinbank en het eveneens van gietijzer vervaardigde bankje onder de voeten van mevrouw zijn classicistisch te noemen, terwijl haar rotan stoel is uitgevoerd in gotische stijl. Het schilderij zelf tenslotte, is gevat in een vergulde rococo lijst met bloemmotieven.

Titel
Portret van de familie Metelerkamp
Datering
1851 - 1852
Objectsoort
schilderij
Objectnummer
23057

Johan Heinrich Neuman

Bekijk volledige profiel
Materiaal
doek
Techniek
olieverf op doek
Afmetingen
  • hoogte 73.4 cm
  • breedte 84.9 cm
  • hoogte (met lijst) 102.1 cm
  • breedte (met lijst) 113 cm
  • diepte 6 cm
Verwerving
aankoop (1981)
Geassocieerde periodes
Moderne tijd 1795 - heden
Trefwoord
portret, groepsportret, Metelerkamp, familie
Opschriften en markeringen
signatuur l.b.: J.H. Neuman. f
Opmerkingen
  • Alexander Hendrik Metelerkamp (Wassenaar 1804 - Utrecht 1871), studeerde rechten in Utrecht, was kantonrechter, lid van de gemeenteraad en van de Provinciale Staten van Utrecht. Hij trouwde in 1830 met Catharina Gerarda Joanna Verloren van Themaat (Utrecht 1805 - Utrecht 1877). Zij zijn geportretteerd met hun zoon Johannes Jacobus Metelerkamp (1835-1899) in de tuin achter hun huis aan de Nieuwegracht A 905 in Utrecht, tegenwoordig nr. 56. Het woonhuis lag aan de oostkant van de gracht, tussen de Brigittenstraat en de Schalkwijkstraat. Het was een dure buurt waar vooral hooggeplaatste en voorname lieden woonden. Zo woonde op nr. 34 jhr. Ram en op nr. 36 baron Van Boetzelaar van Dubbeldam. Burgemeester Kien woonde op nr. 48 met naast hem op nr. 50 gemeentesecretaris Römer. Verso op etiket `f.m. billroth j.m.z. // fabriek en magazijn // van // Alle bestaande soorten Spiegels met echt vergulde // Lijsten, alle moglijke soorten van lijsten voor // Schilderijen, Borduursels en Teekeningen, verguld // Oude lijsten en ver[...]de Spiegelglazen als nieuw // Alles t[...] sivielste prijzen. // Warmoesstraat no 31 // amsterdam'. De originele lijst is volgens het etiket vervaardigd door de Amsterdamse spiegelkoper Frederik Martin Billroth. Hij verhuisde in 1852 van de Warmoesstraat naar de Kalverstraat. Het schilderij moet dus in elk geval van voor de verhuizing dateren (zie: Amsterdam 1995-1996(b), cat. nr. 24, pp. 96-97). Het portret wordt genoemd op een chronologische lijst van Neumans portretopdrachten, samengesteld op basis van notities van de schilder, onder de jaren 1851-1852 (Iconografisch Bureau in Den Haag).
Rechten
Publiek domein
Documentatie
Aardse paradijzen : de tuin in de Nederlandse kunst 2 : 1770 tot 2000, Erik de Jong, Marleen Dominicus-van Soest. met medew. van Evert van Uitert, Ad Zuiderent en Rob Leopold, Frans Halsmuseum (Haarlem, 1999) Rijksmuseum Twenthe (Enschede), 285 p.
Het Agnietenklooster te Utrecht, Jos de Meyere, Kwadraat (Utrecht, 1988), 105 p.
Geschiedenis van de provincie Utrecht [vanaf 1780-zie tot 1528 voor titelbeschrijving], coörd. red. C. Dekker, Ph. Maarschalkerweerd, J.M. van Winter ... [et al.], Het Spectrum (Utrecht, 1997) Stichting Stichtse Historische Reeks
Historisch groen : tuinen en parken in de stad Utrecht, C.C.S. Wilmer, Matrijs (Utrecht, 1999), 80 p.
In het licht van het lezen : de rol van het boek in de beeldende kunst, auteur Henriëtte Fuhri Snethlage, (Haarlem, 1992) Waanders (Zwolle), 128 p.
"De lelijke tijd" : pronkstukken van Nederlandse interieurkunst 1835-1895, Reinier Baarsen. [met bijdr. van] Jan Daan van Dam ... [et al.], Rijksmuseum (Amsterdam, 1995), 352 p.
"De lelijke tijd" : pronkstukken van Nederlandse interieurkunst 1835-1895 : [gids], eindred. Theo Schoemaker, Rijksmuseum (Amsterdam, 1995) Waanders (Zwolle), 56 p.
Schilderkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 1-290], Liesbeth M. Helmus, Centraal Museum (Utrecht, 1999)
Catalogus van de kunstveiling 334 : openbare verkoping van schilderijen, aquarellen, tekeningen en grafiek, door meesters uit de XIXe en XXe eeuw [...], voornamelijk afkomstig uit particuliere collecties
P.C. Wonder (1777-1852) : Een Utrechter in Londen, red. Elinoor Bergvelt, tekst Reinier Baarsen, Elinoor Bergvelt, Liesbeth Helmus ...[et al.], Lecturis (Eindhoven, 2015), 160 p.
Aardse Paradijzen [aankondiging], (Bulletin Rijksmuseum Twenthe, Aflevering: 3; 1999)
Een democratisch Arcadië. Tuinarchitectuur van 1770 tot heden, Keijer, Kees, (Museumtijdschrift [Vitrine], Aflevering: 2; 12, 1999), p. 14-19
Kleding op Utrechtse portretten, J.M. (Hanneke) [drs.] Adriaans-Buij, (Beeldaspecten : maandblad van de Vereniging Leraren beeldende Vakken, Jaargang: 7, Aflevering: 6, juni 1995), p. 5-9