Object
Portret van Aletta Pater (1641-1725)
Portret van Aletta Pater (1641-1725)
Aletta Pater werd geportretteerd een jaar voor haar huwelijk met Jacob Martens. Zij was een dochter van de schepen Johan Pater en een kleindochter van schilder, koopman en raadslid Joachim Wttewael. Het huwelijk bracht de advocaat Martens, die uit een Antwerpse koopliedenfamilie stamde, in contact met het Utrechtse patriciaat. Dat vereenvoudigde zijn entree in het Utrechtse stadsbestuur, waarin hij in 1670 zitting nam. Het nageslacht van Jacob en Aletta heeft tot het eind van de 19de eeuw deel uitgemaakt van de Utrechtse stedelijke en provinciale besturen. De familie Martens woonde in het huis aan het Janskerkhof, dat Aletta bij het huwelijk inbracht.
- Titel
- Portret van Aletta Pater (1641-1725)
- Datering
- 1662
- Objectsoort
- schilderij, schilderijlijst
- Objectnummer
- 18045 a-b
Ambrosius van Swol
in 1643 ingeschreven als meester in het Utrechtse beeldhouwersgilde, 13-05-1654 getrouwd, bron: zie M.J. Bok "Ambrosius van Swol, vermaard beeldhouwer" in Kunstschrift, 35, nr. 3, mei-juni 1991, pp. 7-8, werkzaam 1643-1662
- Materiaal
- doek, lindenhout
- Techniek
- olieverf op doek; verguld en gepolychromeerde lindenhouten (lijst)
- Afmetingen
- hoogte 113.6 cm
- breedte 90.3 cm
- hoogte 145.2 cm (inclusief lijst)
- breedte 122 cm (inclusief lijst)
- diepte 9.5 cm (inclusief lijst)
- Verwerving
- legaat (1972)
- Geassocieerde periodes
- Habsburgse tijd en Republiek 1528-1795
- Geassocieerde onderwerpen
- bestuurders (Utrecht) (bestuur)
- Trefwoord
- portret, vrouwenportret, Pater, Aletta, wapen, putti, festoenen
- Fysieke beschrijving
- Lijst: de zijden van de lijst zijn plaatselijk opgedikt om het hoge snijwerk mogelijk te maken. De zijden zijn in verstek met elkaar verbonden. Deze verbinding is aan de achterzijde versterkt met brede zwaluwstaartschuifspieën. Het smeedijzeren ophangoog loopt uit in een driehoekige bevestigingsplaat en is met twaalf nagels in de bovenregel geslagen (één nagel ontbreekt thans).
- Opschriften en markeringen
- signatuur en datering l.o. (met verf): Cornelius Janson // van Ceulen.fecit. // 1662
- Opmerkingen
- Aletta Pater (1641-1725) trouwde in 1663 met Jacob Martens (1636-1693) door Cornelis Janson van Ceulen II (ca. 1634-1715), gedateerd 1662. Zie inv.nr. 18045 a. Aletta Pater (1641-1725) trouwde in 1663 met Jacob Martens (1636-1693). Zij was de kleindochter van Joachim Wtewael. Via haar kwamen de portretten die Wtewael van zichzelf en zijn gezinsleden had geschilderd (cat. nrs. 723, 724 en 727-731) in de portrettenverzameling van de familie Martens. Verso onleesbaar etiket. Originele bespanning op origineel spieraam. Originele lijst met m.b. het gekroonde familiewapen van de hand van Ambrosius van Swol (werkzaam in Utrecht tussen 1643 - ca. 1662). Zie Bok 1991(b) en Utrecht 1997(c), cat. nr. 355, p. 583. Het portret komt voor op een door Jacob Martens opgestelde inventaris van kostbaarheden uit 1669, nr. 17: `Mijn vrouw door Janson geschildert met een vergulde gehouwene leyst van een vermaert beelthouwer Ambrosius [de Utrechtse beeldhouwer Ambrosius van Swol] genaemt, kost 175-0-0'. Het bevindt zich `beneden in de voorkamer' in het pand Janskerkhof 16. Het Utrechts Archief, Archief Familie Martens, inv. nr. 95, 01-01-1669. Zie Bok 1991(b), , p.7. Bok identificeerde de vermaarde beeldhouwer Ambrosius met Ambrosius van Swol, die zich in 1643 als meester in het Utrechtse beeldhouwersgilde inschreef.
- Tot 2023 had de lijst van het schilderij een apart nummer en record in de collectieregistratie (18045 b).
- Rechten
- Publiek domein
- Documentatie
- Cornelius Jonson van Ceulen : een Engels-Nederlandse meester uit de Gouden Eeuw, Karen Hearn, WBOOKS (Zwolle, 2026), 80 p.
- Beeldhouwkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 244-478], Jan Klinckaert, Centraal Museum (Utrecht, 1997)
- Framing in the Golden Age : picture and frame in 17th-Century Holland, Pieter J.J. van Thiel and C.J. de Bruyn Kops. transl. [from the Dutch] by Andrew P. McCormick. Pieter J.J. van Thiel, C.J. de Bruyn Kops, Waanders (Zwolle, 1995) Rijksmuseum (Amsterdam) (Zwolle), 375 p.
- Prijst de lijst : de Hollandse schilderijlijst in de zeventiende eeuw, P.J.J. van Thiel, C.J. de Bruyn Kops, Rijksmuseum (Amsterdam, 1984) Staatsuitgeverij (Den Haag), 320 p.
- Schilderkunst tot 1850. De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht [cat. nrs. 291-590], Liesbeth M. Helmus, Centraal Museum (Utrecht, 1999)
- Meubelen tot 1900 : De verzamelingen van het Centraal Museum Utrecht, Reinier Baarsen, Dirk Jan Biemond, Paul van Duin, Anne-Sophie van Leeuwen; red. Willemijn Fock en Ida van Zijl, Centraal Museum (Utrecht, 2005), 324 p.
- Art and allegiance in the Dutch Golden Age : the ambitions of a wealthy widow in a painted chamber by Ferdinand Bol, Margriet van Eikema Hommes, Amsterdam University Press (Amsterdam, 2012), 297 p.
- KWAB : Ornament als kunst in de eeuw van Rembrandt, Reinier Baarsen, met een bijdrage van Ine Castelijns van Beek, Rijksmuseum (Amsterdam, 2018), 284 p.
- Ambrosius van Swol, vermaard beeldhouwer, Marten Jan Bok, (Kunstschrift, Jaargang: 35, Aflevering: 3, mei/juni 1991), p. 7 - 8
- De portrettenverzameling Martens van Sevenhoven, een beeldkroniek van een Utrechtse familie, F.G.L.O. van Kretschmar, (Jaarboek Centraal Bureau voor Genealogie, 1978)
