Ga direct naar hoofdinhoud
Maquette Rietveld Schröderhuis

Maquette Rietveld Schröderhuis

Truus Schröder vroeg Rietveld, na het overlijden van haar man, een huis voor haar en haar drie kinderen te bouwen. Het ontwerp is het resultaat van hun samenwerking. Essentieel is de eerste verdieping, waar de vier gezinsleden werken, eten, baden en slapen. Het is een grote open ruimte die door schuivende wanden in vijf kamers en een hal kan worden verdeeld. Op de begane grond zijn vier vertrekken met een specifieke functie gesitueerd: de keuken, de studeerkamer, het atelier en een kamer voor de kinderjuffrouw. De ruimtelijke beleving van het ontwerp wordt versterkt door de vloeiende overgang van binnen naar buiten. Rietveld heeft de drie buitenmuren als driedimensionale composities van vlakken uitgevoerd. Het door hem ontworpen meubilair is gedeeltelijk nagelvast in het ontwerp opgenomen. De dominante kleuren versterken de eenheid tussen exterieur, interieur en meubilair. De verschillende materialen verdwijnen onder de verflaag en de aandacht richt zich op de ruimte en de compositie. Met de bouw van het Rietveld Schröderhuis sloot Rietveld een periode van kleur- en vormexperimenten af. Daarna richtte hij zijn aandacht meer op de functionele aspecten van het bouwen.

Deze maquette van het Rietveld Schröderhuis werd door Rietveld gemaakt voor de De Stijl tentoonstelling in 1951 in het Stedelijk Museum Amsterdam. De ruimtelijke beleving van het ontwerp wordt versterkt door de vloeiende overgang van binnen naar buiten.


Het Schröderhuis is Rietvelds belangrijkste architectonische ontwerp. Het is bijna onvoorstelbaar dat het zijn eerste opdracht was voor een totaal nieuw te bouwen huis. Voor die tijd had hij enkel winkelverbouwingen en interieurs gerealiseerd en was hij al enigszins bekend door zijn revolutionaire meubelen uit de jaren 1918-1923. Hij kreeg de opdracht van Truus Schröder-Schräder. In 1923 was haar man gestorven en bleef zij achter met drie kinderen in de leeftijd van 11, 10 en 5 jaar. Het huis waar zij toen woonde, een statig negentiende-eeuws pand aan de Biltstraat in Utrecht, was te groot en paste bovendien niet bij het leven dat haar voor ogen stond. Rietveld had in 1921 voor haar tot volle tevredenheid een kamer in dit huis verbouwd. Waarschijnlijk werd bij die gelegenheid al duidelijk hoe sterk hun ideeën en opvattingen overeenkwamen. In 1924 riep zij opnieuw Rietvelds hulp in, nu om naar een ander, door hem te verbouwen huis te zoeken. Toen dit niets opleverde, besloot Truus op aanraden van Rietveld een nieuw huis te laten bouwen op een klein stukje grond aan de rand van Utrecht.





Van buiten steekt het huis opvallend af tegen de rij bakstenen huizen aan de Prins Hendriklaan, waar het tegenaan is gebouwd. De drie gevels zijn ontworpen als driedimensionale composities van vlakken en lijnen in wit, grijs en zwart met rode, blauwe en zwarte accenten. Deze primaire kleuren is Rietveld gaan gebruiken onder invloed van De Stijl. De ruimtelijke constructie met horizontale en verticale vlakken herinnert aan zijn experimentele meubelontwerpen uit de jaren daarvoor.


Het interieur is een enorme verrassing. De begane grond is nog vrij traditioneel ingedeeld met een studeerkamertje, een atelierruimte met opbergruimte, een kamer voor de dienstbode en een grote eetkeuken. Vanuit de kleine centrale hal geeft een bordes van drie treden en een spiltrap toegang tot de grote open woon-slaapruimte op de bovenverdieping. Ook hier is alles in de kleuren van De Stijl geschilderd. Kasten en bedden zijn deels nagelvast en opgenomen in de kleur- en ruimtecompositie. Met schuifwanden kan de ruimte in afzonderlijke vertrekken worden opgedeeld. Een opvallend detail is de raampartij in de noordoosthoek, die doorloopt van de voor- naar de zijgevel. Bij het openen van deze ramen valt de hoekstijl weg en lijkt de buitenwereld het huis binnen te dringen. De open ruimte en het kleurige maar verder spaarzaam ingerichte interieur zijn niet alleen revolutionaire stilistische vernieuwingen, maar geven ook vorm aan een totaal andere opvatting over leven en wonen.










 

Titel
Maquette Rietveld Schröderhuis
Datering
ca. 1951 (ontwerp 1924, uitvoering ca. 1951)
Objectsoort
maquette
Objectnummer
12589

Gerrit Rietveld

De Utrechtse Gerrit Rietveld (1888 - 1964) is meubelmaker en architect. Zijn vader leidt hem op als meubelmaker. Rietveld ontwikkelt zich tot een vooruitstrevend ontwerper. Soberheid en ruimte staan centraal in zijn werk. Zijn ontwerpen, zoals de beroemde lattenstoel, worden opgepikt door De Stijl. Binnen deze stroming ontmoet hij gelijkgestemde kunstenaars. De opdracht van Truus Schröder om samen haar woonhuis te ontwerpen maakt van Rietveld een architect. Hij bouwt honderden gebouwen in Nederland, zoals het Van Gogh museum en de Rietveld academie in Amsterdam. Meubelen bleef hij de rest van zijn leven maken. Het Centraal Museum heeft de meest omvangrijke Rietveld collectie ter wereld.

Bekijk volledige profiel
Techniek
hout; multiplex; glas; metaal
Afmetingen
  • hoogte 44.5 cm
  • breedte 77 cm
  • diepte 54.4 cm
Verwerving
schenking (1959)
Geassocieerde periodes
Moderne tijd 1795-heden
Opschriften en markeringen
geen:
Rechten
Collectie Centraal Museum Utrecht / foto Ernst Moritz © Pictoright
Documentatie
De kleine kunstkijker : museumgids voor jong en oud, Deirdre Carasso, Catrien Schreuder, Museum Boijmans Van Beuningen (Rotterdam, 2014), 192 p.
L'art en Europe autour de 1925, (Straatsburg, 1970)
Catalogus van het Historisch Museum der stad, supplement
Gerrit Thomas Rietveld 1888-1964 : Architektur und Design : Führer durch die Ausstellung, von Barbara Scheffran ; mit einem Beitrag von Ida van Zijl, Museum am Ostwall (Dortmund, 1996) Museum für Kunst und Kulturgeschichte, Dortmund (Dortmund), 72 p.
Keuze uit 10 jaar grafiek bij Collection d'Art, Collection d'Art (Amsterdam, 1980)
The work of G. Th. Rietveld architect, Theodore M. Brown, Bruna (Utrecht, 1958) (Cambridge), 198 p.
Architecture & Arts : 1900-2004 : a century of creative projects in building, design, cinema, painting, sculpture, ed. by Germano Celant, Skira editore (Milan, 2004), 784 p.
Stijl [M. Seuphor], Michel Seuphor, (L'Oeil : revue d'art mensuelle, Aflevering: 22, 1956)
Espace, Temps, Architecture; la naissance d'une nouvelle tradition preface de Gropius (W), S. Giedion, (La Connaissance des Arts, 1968)
L'Oeuvre de Gerrit Rietveld, A. Roth, (Architecture-Formes-Fonctions : revue annuelle suisse d'architecture, d'art et d'urbanisme : organe officiel permanent du Jour mondial de l'urbanisme, Aflevering: 6, 1959)